وقتی از ۱۰۰ اقتصاد برتر جهان ۵۱ تای آنها شرکت باشند، این پرسش جدی میشود که یک شرکت در برابر جامعهای که در آن فعالیت میکند چه مسئولیتی دارد و حسابداری چطور میتواند آن را نشان دهد. کتاب «حسابداری مسئولیت اجتماعی» نوشته دکتر سعید حسینپور، با ویراستاری مریم مظفریفر، از همین پرسش شروع میکند. مقدمه کتاب میگوید واحدهای تجاری نباید فقط به سود خود فکر کنند و باید نسبت به جامعه پاسخگو باشند. کتاب به انتقادهایی هم اشاره میکند که به حسابداری و گزارشگری مالی متداول وارد شده است: این گزارشگری نمیتواند اطلاعات کافی برای رویکرد اجتماعی و زیستمحیطی فراهم کند.
کتاب «حسابداری مسئولیت اجتماعی» در فصل اول مفهوم مسئولیت اجتماعی شرکتها را معرفی میکند: تعریفها، تاریخچه، رویکردهای مختلف و دلایل موافقان و مخالفان. در میان دلایل موافقان، مواردی مثل التزام اخلاقی، حفظ منافع بلندمدت و بهبود چهره عمومی سازمان آمده است. مخالفان هم به لزوم کسب حداکثر سود، هزینه مشارکت اجتماعی و تعدد هدفهای سازمان استناد میکنند. فصل دوم ابعاد مسئولیت اجتماعی را بررسی میکند، از جمله مسئولیت اقتصادی، اجتماعی و زیستمحیطی، و به رابطه آن با اخلاق و اخلاق کار میپردازد.
فصل سوم چارچوبها و مدلهای مسئولیت اجتماعی را کنار هم میگذارد: مدل سهسطحی وود، مدل دیویس، مدل کارول با چهار مسئولیت اقتصادی، قانونی، اخلاقی و بشردوستانه، مدل ذینفعان و مدل پنجبعدی مککنزی. این فصل اصول دهگانه مسئولیت اجتماعی، سطوح درگیری اجتماعی و استراتژیهای واکنشی، تطبیقی و اثرگذار را هم توضیح میدهد. در کتاب «حسابداری مسئولیت اجتماعی» مزایای این رویکرد برای سازمان هم فهرست شده است، از افزایش ارزش تجاری و دسترسی به منابع مالی تا وفاداری مشتری، کاهش شکایتها و نوآوری.
بخشهای بعدی کتاب به جنبه مالی موضوع میرسند. فصل چهارم ریسک مالی و منابع آن را توضیح میدهد: ریسک بازار، اعتباری، مدل، عملیاتی و قانونی. فصل پنجم سودآوری را بررسی میکند؛ مفهوم سود از دیدگاه اقتصادی و در گزارشگری مالی، سطوح مختلف تئوری سود، عوامل مؤثر بر تقسیم سود و ساختار مالکیت از جمله مالکیت نهادی. فصل ششم هم مرور پیشینه تحقیقات خارجی و داخلی است و خواننده میتواند ببیند پژوهشگران این موضوع را چگونه بررسی کردهاند.
کتاب «حسابداری مسئولیت اجتماعی» در ۱۲۸ صفحه و در قطع وزیری، مسئولیت اجتماعی را از مفاهیم و مدلها تا ریسک، سودآوری و پیشینه پژوهش دنبال میکند. اگر به حسابداری، گزارشگری مالی و رابطه شرکتها با جامعه علاقه دارید و دنبال منبعی هستید که چارچوب نظری و ادبیات پژوهش این حوزه را کنار هم بیاورد، این کتاب میتواند مرجعی برای شروع باشد.

