ارتشی که قرار بود پایههای یک حکومت نوین را محکم کند، چرا در برابر نیروهای بیگانه کارایی چندانی نداشت؟ کتاب «ارتش نوین در دوره رضا شاه» نوشته معصومه رجبلو، به همین پرسش میپردازد. نویسنده در پیشگفتار، آغاز حکومت پهلوی را نقطهعطفی در تاریخ ایران میداند و ارتش را رکن اصلی حکومت رضا شاه معرفی میکند. او این ارتش را بیشتر برای مهار مخالفان داخلی و تثبیت حکومت فردی شکلگرفته میبیند.
فصلهای اول و دوم کتاب «ارتش نوین در دوره رضا شاه» زمینهها را روشن میکنند. کتاب از بریگاد قزاق و تشکیلات قزاقخانه شروع میکند و به کودتای ۱۲۹۹ و روی کار آمدن رضاخان میرسد. نقش ارتش بهعنوان ابزار قدرت، سازمان ارتش جدید از ۱۳۰۰ تا ۱۳۰۵ و ارتش رضا شاه تا ۱۳۲۰ بررسی میشود. زمینههای پیدایش استبداد، پلیس سیاسی، سیاستهای فرهنگی و رابطه رضاخان با دین و روحانیت هم در همین بخش آمدهاند.
فصل سوم کتاب «ارتش نوین در دوره رضا شاه» به سرکوب آشوبهای داخلی و مرزی میپردازد. سیاست عشایری رضا شاه، رفتار با ایل شاهسون، شورش میرزا کوچکخان جنگلی، جنبش کلنل محمدتقیخان پسیان در خراسان، و جنگهای آذربایجان با سمیتقو و قیام لاهوتی از موضوعهای این فصلاند. فصل چهارم سراغ شکلگیری و گسترش ارتش میرود: وزارت جنگ، نیروی دریایی، نیروی هوایی، صنایع نظامی و امنیه و نظمیه.
فصل پنجم سرانجام رضاخان و ارتش را بررسی میکند: کارایی ارتش، مناسبات ایران با انگلیس، شوروی، آلمان و همسایگان، و اشغال ایران در جنگ جهانی دوم. کتاب با تسلیم و فرار رضاخان و فرجام حکومت او به پایان میرسد و بعد نتیجهگیری و منابع میآید.
کتاب «ارتش نوین در دوره رضا شاه» برای دانشجویان و پژوهشگران تاریخ معاصر ایران و کسانی مناسب است که به تاریخ ارتش، حکومت پهلوی و دوره رضا شاه علاقه دارند. اگر میخواهید بدانید ارتش در این دوره چگونه ساخته شد و چه کارکردی داشت، این کتاب میتواند منبعی برای مطالعه باشد.

